Shqipëria ka nevojë për një tranzicion të tretë, pas atij të viteve 1990–1991 dhe atij që nisi pas vitit 1997. Arsyeja është se ka ndryshuar më shumë vendin sesa mënyrën se si ushtron pushtetin. Kjo është teza e një analize të botuar nga Prapaskena.
Sipas saj, në qendër të kësaj historie janë Partia Socialiste dhe Partia Demokratike. Analiza e Prapaskena-s argumenton se Shqipërisë i duhet një tranzicion i tretë për të ndarë partinë nga kryetari dhe shtetin nga partia, duke u nisur nga paktet Alia–Berisha, Nano–Berisha dhe Rama–Berisha.
Ky është tranzicioni i tretë në Shqipëri që kërkohet nga analiza, përtej marrëveshjeve mes kryetarëve të partive. Partia Socialiste përshkruhet si trashëgimtare organizative e Partisë së Punës. Partia Demokratike lindi si kundërshtare e saj, me njerëz të Partisë së Punës dhe si shpresë për shkëputje.
Megjithatë, të dyja dolën nga e njëjta shoqëri politike. Në atë shoqëri, drejtuesi vendoste, struktura zbatonte dhe kundërshtimi rrezikonte të përjashtohej, shkruan autori. Ai shton se trashëgimia e Partisë së Punës duhet kërkuar edhe te mënyra si organizohet pushteti brenda atyre që e kanë dënuar atë.
Sipas analizës, Partia e Punës la pas një mësim që rezultoi më jetëgjatë se ideologjia e saj. Karriera kalon përmes besimit të drejtuesit, institucioni duhet t’i shërbejë vijës politike dhe pakënaqësia brenda familjes mbahet e fshehtë. Kur ky mësim mbetet në fuqi, emrat e rinj dhe fjalori evropian mund të bashkëjetojnë pa vështirësi me një mënyrë të vjetër sundimi, vlerëson autori.
Kujtesa e atij regjimi, vijon ai, jeton edhe në sjellje që nuk kanë më nevojë për bindje komuniste. Kjo shfaqet te deputeti që mendon fillimisht për vendin në listë, te administratori që pret sinjalin politik dhe te anëtari që e di se kritika mund t’i kushtojë karrierën. Kjo mendësi riprodhohet sepse shpërblen bindjen dhe e bën pavarësinë të kushtueshme. Njerëzit mund të ndërrohen, por rregulli që i përzgjedh mbetet.
