Komisionerja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka kundërshtuar ndryshimet në ligjin për Dhomat e Specializuara të Kosovës. Sipas RTSH, ajo tha se ndryshimet bien ndesh me detyrimet themelore të Kosovës ndaj Bashkimit Evropian dhe i quajti të papranueshme. Deklarata u dha para takimit të ministrave të Jashtëm të BE-së në Luksemburg, më 12 tetor.
Deklarata e Kos
Kos theksoi se ndryshimi i rregullave ligjore ndërsa një proces gjyqësor është ende në zhvillim bie ndesh me standardet ndërkombëtare të sundimit të ligjit. Sipas Telegrafit, ajo tha: „Kjo është e papranueshme”. Kos shtoi se, nëse vendet kandidate bëjnë hapa prapa, ato nuk janë në rrugën e duhur për t'u bërë anëtare të BE-së.
Çfarë parashikojnë ndryshimet
Sipas raportimit të Kallxos dhe BalkanWebit, Kuvendi i Kosovës i miratoi ndryshimet javën e kaluar. Ato u propozuan nga Partia Demokratike e Kosovës (PDK), pesë ditë pas aktgjykimit të 16 shtatorit. Atë ditë, Dhomat e Specializuara dënuan ish-presidentin Hashim Thaçi dhe tre ish-udhëheqës të UÇK-së, Kadri Veselin, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi, me gjithsej 81 vjet burgim për krime lufte. Të katërt u deklaruan të pafajshëm.
RTSH raporton se ndryshimet synojnë të kufizojnë juridiksionin e Dhomave, duke ngushtuar periudhën kohore dhe kategoritë e veprave penale që ato mund të trajtojnë. Ato parashikojnë uljen e dënimit maksimal me burgim në 15 vjet, mundësinë e ankimimit në Gjykatën Supreme të Kosovës dhe vuajtjen e dënimeve në Kosovë.
Reagimet
Shërbimi Evropian i Veprimit të Jashtëm deklaroi më 8 tetor se ndryshimet janë në kundërshtim me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës ndaj BE-së. BE-ja theksoi se Dhomat janë institucion i pavarur gjyqësor, të themeluar me vendime të Kuvendit të Kosovës në vitet 2014 dhe 2015, dhe i kërkoi Kosovës të respektojë detyrimet ndërkombëtare dhe të garantojë pavarësinë e gjykatës. Edhe Ambasada e Gjermanisë në Prishtinë shprehu shqetësim, duke thënë se pavarësia e Dhomave nuk mund të cenohet.
PDK-ja e kundërshtoi vlerësimin e BE-së. Deputeti Përparim Gruda tha, sipas RTSH, se ndryshimet nuk shkelin asnjë detyrim ndërkombëtar të Kosovës, dhe se qëllimi nuk është mbyllja e gjykatës, por kufizimi i mandatit të saj. Kryeministri Albin Kurti i kishte cilësuar ndryshimet si të ngutshme dhe jo mjaftueshëm të analizuara, megjithëse partia e tij, Vetëvendosje, i mbështeti gjatë shqyrtimit në Kuvend.
Sfondi
Dhomat e Specializuara janë pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës, por funksionojnë në Hagë, me gjyqtarë dhe prokurorë ndërkombëtarë. Ato u themeluan për të trajtuar pretendimet për krime të kryera gjatë dhe pas luftës së viteve 1998-1999. Sipas Euronews Albania, baza e themelimit lidhet edhe me marrëveshjet ndërkombëtare me BE-në, përfshirë shkëmbimin e letrave të vitit 2014, i cili parashihte konsultime për ndryshime që mund të preknin mandatin e gjykatës.
Kosova aplikoi për anëtarësim në BE në dhjetor të vitit 2022, por, sipas RTSH, mbetet vendi i vetëm në Ballkanin Perëndimor pa statusin e vendit kandidat. Raporti i fundit i Komisionit Evropian për zgjerimin lidh afrimin me BE-në me përparimin në demokraci, sundimin e ligjit, respektimin e të drejtave themelore dhe normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë. Sipas të njëjtit burim, pesë vende anëtare të BE-së, Spanja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Qiproja, nuk e njohin ende pavarësinë e Kosovës.
